zo is het en niet anders

Daar enkele niet onbelangrijke personen nog dienden ingelicht te worden, met vertraging verschenen, bij deze officieel.

Het dagelijkse leven, zoals we dat tot nog toe al die jaren in Bamako gekend hebben, is niet meer. Deze gedachte bleef de laatste schooldag door mijn hoofd zoemen. Tegelijkertijd gingen op 30 juni Abi van het ontbijt en de keuken, Evarice de dagwaker, Tafsir de nachtwaker, Boubacar de chauffeur en Dramane de strijker en weekendwerker naar huis om de volgende dag niet meer terug te keren. De deuren gingen dicht. Het neertypen doet me nog steeds huilen. Tounga is niet meer, durf ik nog niet schrijven of kan ik nog niet. Ik woon nog in het huis, mijn trouwe Oscar waait binnen en buiten en waakt en werkt en mijn dierbare Aoua blijft voor de kinderen zorgen.

Terug naar begin juli, daar voor die driesprong. Blijf ik in Bamako, de vertrouwde optie? Moet ik terugkeren naar België, de onvoorstelbare optie? Of verhuis ik naar de oceaan, de spannendste optie? Dus op onderzoek uit, met de taxi-brousse naar Conakry, een 24-uur durende sardienen-ervaring, maar daar hadden we voor gekozen. Ik reed van een redelijk groen – want regenseizoen – savanne landschap naar een steeds uitbundiger woud van overvloedige plantengroei en water.

Wat een continent! In Mali kan je de armoede nog enigszins begrijpen; het land is droog en uitgestrekt met weinig interessants in de grond. Het gebrek aan alles stoot hier tegen de borst maar in Guinée verga je van onbegrip en woede. Het Zwitserland van West-Afrika, met zijn vruchtbare aarde – ik at onderweg de heerlijkste ananas – en quasi onuitputtelijke rijkdommen in de grond, geïllustreerd door de treinen die onophoudelijk bauxiet naar de hoofdstad voeren. Wanbeleid, onmenselijke dictators, etnische geschillen en je krijgt een land dat zo mogelijk nog armer is dan Mali. Conakry ligt aan het water en dat is adembenemend, maar electriciteit is er meer niet dan wel en de straten en stranden zijn smerig. Desalniettemin is de geur Afrika, vermengd hier met het zilte van de zee, en de sfeer in de stad is broeierig, de huiden zwart, het zweet bedwelmend, de regens overvloedig en de oceaan aanlokkelijk.

Ik blijf in Afrika, ik ga naar Conakry.

groot!

Zij zal in Mali blijven. Hoewel ze bijna een maand geleden drie werd, is ze toch nog te jong om zonder begeleiding te vliegen. Haar moet je dat niet wijsmaken want het adjectief dat ze zelf het liefst voor haar naam zet is "groooote Sira"!

N'Yélé en Samba vertrekken wel, zonder begeleiding, op vakantie naar oma en opa. Van beide kanten wordt danig afgeteld.

Ik blijf thuis en hoop binnen dit en een maand een beslissing genomen te hebben. Er zijn drie opties, die komen nog aan bod.

dobberen

Ik verlaat Mali, ik blijf, waar ga ik heen, ik verhuis naar Conakry, ik blijf in Bamako één of enkele jaren en onderzoek van hier uit de mogelijkheden, nee ik ga toch of misschien beter dat ik blijf.
Een extract uit de hersenspinsels die mijn hoofd doen dol draaien en soms ook weer niet.
Een dobberend bootje meert op een geven moment aan. Ik voel dat vertrouwen.

Ik zou mogelijk volgend schooljaar een voltijdse baan kunnen krijgen als leerkracht Engels op de Franse school. Op basis van een lokaal contract betekent dat aan een karig loon, maar misschien gecombineerd met de gastenkamers lukt het. Ik heb vooralsnog geen zin in die baan maar misschien als de nood hoog is, wordt deze verteerbaar.

Gisteren had ik voor enkele uurtjes een andere job gevonden. Ik begeleidde een Noorse journalist bij zijn bezoeken aan IDP’s (Internally Displaced Persons). Malinese vluchtelingen dus, uit het noorden naar Bamako. Hij werkt voor een organisatie verbonden aan de Noorse kerk, het ging om christenen. Want ja, een klein percentage van de Malinese bevolking is christen (is het 3 of 5%?) en naast vele moslims verlieten nagenoeg alle christenen de noordelijke steden van zodra de islamisten er arriveerden en de sharia installeerden. Deze christenen pleiten uiteraard voor een lekenstaat en godsdienstvrijheid. Hun verstand zegt dat ze het goed hebben in Bamako maar hun hart verlangt naar een spoedige terugkeer huiswaarts.

En wat is het laatste nieuws van dat thuisfront. Inderdaad, dat die sharia in Kidal, Gao, Timboektoe … in alle ernst wordt toegepast: vrouwen moeten gesluierd, mannen mogen niet roken, naar muziek luisteren is verboden, alleen recitaties van koranverzen zijn toegelaten … Maar wat meer is, de rebellen zoeken er wortel in de grond te schieten. Lokale meisjes zouden gedwongen worden rebellen te huwen, opleidingskampen worden opgericht. Wanneer men aan rekruten met een hongerige familie eten en middelen belooft, wordt weigeren bijna een immorele optie. Djihadisten uit Afghanistan en Pakistan bieden er versterking. Katar zendt vliegtuigen naar de luchthaven in Kidal met god weet wat erin zit en dat is letterlijk te interpreteren. Ik las voordien al dat het kloppend hart van Al Quaida zich volledig verplaatst naar de Sahel. We kunnen niet meer praten over een nationaal probleem! Namen die je nu ook leest in de artikelen zijn naast de CEDEAO, nu ook de Afrikaanse Unie en de VN-veiligheidsraad. Als onderhandelingen niet werken, wordt een aanval voorbereid, maar wie beheerst de woestijn zoals zij?
Hier in Bamako lijkt maar niets te gebeuren dat echt kan zorgen voor vertrouwen in de transitie-regering, in een gedegen aanpak van deze mastodonte problemen.

Ik dobber verder, op de oceaan weliswaar, of misschien ernaartoe...

faits divers

Ik had al even geleden bedacht dat dit stukje faits divers te noemen, maar het dekt de lading niet. Het feit dat de Malinese president in zijn bureau is aangevallen en gekwetst werd kan je amper een fait divers noemen. Oh nee, het gaat niet, het gaat helemaal niet. SOS MALI! MAYDAY! MAYDAY! Het land gaat ten onder. Op nieuws-sites spreekt men bij de commentaren onderaan over de somalisation van Mali. Als men hier in Bamako zo blijft klooien en het noorden verder aan zijn lot over laat, gaat het land naar de vaantjes, breekt het in twee en lijkt er een eindeloze oorlog voor de deur te staan. Weet dat een zeer gefrustreerde en razende en huilende ziel tot u spreekt.

De CEDEAO en kapitein Sanogo waren overeengekomen dat Dioncounda Traoré interim-president zou blijven voor het komende jaar. Er was veel discussie over geweest, Sanogo wou aanvankelijk niet omdat Traoré behoort tot de oude politieke familie van ATT, de vroegere president. Malinezen hoeven die corrupte politici niet meer en wie kan het hen kwalijk nemen, maar een oplossing moest er komen voor 22 mei, einde van de 40-daagse transitie. Het werd steeds spannender tot dus zondag dat akkoord bereikt werd. Oef! Zou nu eindelijk te tijd gekomen zijn dan men in Bamako kalmeert en verdomme eens naar het noorden gaat kijken waar de MNLA (de Toeareg die onafhankelijkheid willen van een seculier Azawad) en Ansar Dine (de islamisten die de sharia willen instellen in heel Mali) tot een overeenkomst gekomen zijn. Geen goed nieuws. En wat gebeurt hier in Bamako op maandag, manifestaties tegen Traoré (zie foto) tot en met agressie in zijn bureau. Geen rust in Bamako dus en de CEDEAO dreigt weer met sancties.

Naast frustratie, razernij en droefheid voel ik ook afstand, meer en meer. De oceaan lonkt, een nieuwe etappe kondigt zich aan.

En dan toch nog even over die faits divers:

* De auto geeft 45° C aan, dat betekent dat het op sommige plaatsen in de zon zeker tegen de 50° C aanloopt. Ik slef me door de dagen. En geniet van de mango-regens die al twee keer overvloedig neerdaalden.

* Baba heeft ook bij de vierde poging geen visum gekregen en van Adama, onze nummer 1 gids die werd uitgenodigd naar België en dus ook met visa-voorbereidingen bezig was, kreeg ik de verklaring. Malinezen dienen deze dagen beter geen visumaanvraag in, men is bang dat ze eens in het Shengen-domein aangekomen omwille van de huidige politieke situatie onmiddellijk politiek asiel zullen aanvragen. Tant pis voor Baba en Adama die alles behalve dat van plan waren.

* En dan kreeg ik nog reklame in mijn mail-box : Wat kan de KBC-Uitvaartverzekering voor u betekenen? Tja …

waarheen?

En nee, we waren er nog niet. Vorige week maandag begonnen de schoten weer, deze keer met doden. 20, 25, 27 … wie weet het echte aantal? Naarmate de knallen toenamen, kelderde mijn gemoed. Wat een ontgoocheling! Dit is een straatje zonder eind of met een bloedig eind. Zogezegd (ik sprak voorheen al over propaganda) zijn het de rode baretten, het deel van het leger dat achter de afgetreden president ATT stond/staat, die de groene baretten van kapitein Sanogo aanvielen. Deze laatste beweert dat hij alles doet om de veiligheid in het land te garanderen en dat de rode baretten, versterkt door  huursoldaten, Mali trachtten te destabiliseren. Afgelopen weekend weer veel arrestaties door de groene baretten die de rode baretten uiteraard viseren en willen dat deze staatsvijanden terechtgesteld worden. Of misschien vreest Sanogo vooral voor zijn eigen hoofd en is het daarom dat hij de touwtjes in handen blijft houden. En waar is nu de transitie-regering? Deze nacht hoorde ik nog schoten maar sinds afgelopen dinsdag zou dat vooral in de lucht zijn.                                                       

Ik voel me boos, zelfs ten einde raad. Terwijl men hier in de hoofdstad soldaatje speelt, beginnen de islamisten in Timboektoe aan het vernietigen van het cultureel patrimonium. Ik voel me nog steeds niet onveilig in Bamako maar denk nu: WIL ik hier nog blijven?

adolescentie

Er is nu een interim-president en dan werd ook de eerste minister aangesteld die de voornaamste macht in handen heeft en op zijn beurt een transitie-regering samenstelde waar de politieke klasse dan weer niet mee akkoord ging. Dat wil zeggen zij die onder de afgezette president ATT het land mee om zeep hielpen, dìe politieke klasse. De CEDEAO (of ECOWAS – economische unie van West-Afrikaanse landen) besloot dan de transitie van 40 dagen te verlengen naar één jaar en droeg de militairen op terug te keren naar hun kazernes. De ex-junta (olv Amadou Haya Sanogo voor vele Malinezen nog steeds de held – zie foto) kan daar niet mee lachen en verwerpt beide punten. In de krant staat dat ze hun verantwoordelijkheid zullen opnemen. Wat wil dat dan weer zeggen? En laat ons vooral niet vergeten dat het voornaamste doel van de transitie het bewaren van de nationale eenheid is. Met al dat politieke getouwtrek hier in Bamako zou men haast vergeten dat de helft van het land bezet is en de islamitische politie in Timboektoe bijvoorbeeld met de hoogste pet zwaait. En dan zou de CEDEAO ook nog militairen naar Bamako sturen om toe te kijken op het goede verloop van de transitie. Nog iets waar de ex-junta tegen is, amper een Malinees die daar voor kan zijn. We zijn er nog niet. Shit.

Ondertussen heb ik weer een weekje lesgegeven, een interim voor een leerkracht Engels op Lycée Liberté, de internationale Franse school, en voelde ik me in een teletijdsmachine. Alles is goed verlopen en iedereen was tevreden maar mijn hele zijn schreeuwde: dit wil ik niet. Ik begrijp hoe verknocht ik ben geraakt aan mijn zelfstandigen bestaan. Ik heb verdomd hard gewerkt de laatste jaren, dat wel, maar voor jezelf voelt dat anders. En de laatste weken geniet ik van een zelfstandigen bestaan zonder klanten. Verdomd relax is dat. En tegelijkertijd wordt hier Afrikaanse geschiedenis geschreven en bevind ik me er midden in. Boeiend, op zijn minst.

Maar facturen moeten betaald, brood moet op de plank. En bovenal wil ik deze fascinerende tijd wel vervolledigen met een interessante activiteit. Vorige week in de klas herinnerde ik me een gevoel dat ik een kleine tien jaar geleden ook in de kunsthumaniora had. Het verlangen om van plaats te wisselen met de leerlingen. Uitgaan. En vragen die opborrelen als: wie ben ik? Wat wil ik? En wat wil ik doen? Alsof je als 17-jarige meer recht zou hebben op deze vragen. Dat is dan bij deze ontkracht, ik geniet momenteel van beide.

********************************

Nog over het filmpje van vorige keer. Dat is Baba met Sira. Baba is geboren in een griot-familie en vol overtuiging en doorzettingsvermogen op weg naar het worden van een groot muzikant. Hij zal live te zien zijn in Slovenië als zijn visum-aanvraag, morgen voor de vierde keer ingeleverd, deze keer wel aanvaard wordt. (Heb een probleem met mijn foto-toestel vandaar mijn toevlucht tot een webfoto.)

prioriteiten

De kinderen volgen terug les en dat is goed nieuws. Ze gaan naar een school die gelieerd is aan de internationale Franse school en volgen dezelfde instructies. Beide etablissementen zijn opnieuw gestart maar met een serieus gedecimeerd aantal leerlingen. Velen zullen het schooljaar in Europa afmaken. Ik heb gewoon een zorg minder.

Wat blijft dan nog over: de politieke situatie in Mali. We hebben sinds gisteren een nieuwe eerste minister, Cheick Modibo Diarra, de eerste en enige Malinese (en West-Afrikaanse?) astronaut, heeft meer in de Verenigde Staten geleefd dan in Mali, directeur van Microsoft Afrika en slechts sinds een jaar deelnemer aan het politieke leven. Hij heeft de eigenlijke macht in handen en de eenheid van Mali bewaren (dus het probleem in het noorden oplossen) en transparante verkiezingen organiseren binnen een afzienbare termijn horen zijn prioriteiten te zijn. Bij de bevolking heerst een afwachtende houding.
Bedenkelijker is het nieuws dat de nacht voordien weer enkele hoge politici uit de nabije omgeving van de oud-president ATT werden opgepakt door de militairen, waar uit blijkt dat deze putchisten nog heel wat in pap te brokken hebben. Een reden voor deze arrestaties werd vooralsnog niet bekend gemaakt maar de internationale gemeenschap en de interim-president zijn er niet blij mee. En dan heb ik nog niets gezegd over het noorden. Wie weet eigenlijk nog wat daar exact aan het gebeuren is of welke stad in handen is van wie momenteel? Overal leest en hoort men over een humanitaire ramp.

In mijn persoonlijke leven wordt dit alles overstegen door de vraag hoe het nu verder moet. Tijd voor plannen en persoonlijke prioriteiten. Ik werd benaderd door een rijke Malinees die samen een project wil opstarten, ik contacteer Belgische kranten en tijdschriften om mijn schrijfsels te publiceren en ik heb straks een afspraak met een interim-kantoor van een Française hier in Bamako.

En misschien volgt er deze week nog een doorslaggevende vergadering betreffende de scheiding. Maar nu ben ik wel heel voorbarig.