de weg

Twintig dagen geleden dat ik nog een stukje schreef. Dat wil vooral zeggen dat we in het nieuwe werkjaar (we tellen van begin juli tot mei) gevlogen zijn. Vorig jaar hadden we in juli één georganiseerde gereserveerde reis. Morgen beginnen we aan onze vierde. En ik kan verzekeren dat dat goed voelt.
Mijn misplaatste bescheidenheid draagt me op voorzichtig te zijn - niet te vroeg juichen, of zoals we dat in Vlaanderen zo mooi leren: niet te hoog van de toren blazen.
Wel, het voelt geweldig. We zijn iets gestart, met vele vraagtekens en weinig zekerheid, en het draait, het groeit, het leeft.

Ik ben vijf jaar geleden een weg ingeslaan, het blijkt een kronkelweg te zijn in een landschap met veel reliëf. Ik wijk er niet meer van af. Het is mijn weg.

vlekken van de luipaard

Niet helemaal in beeld wat ik juist in beeld wil brengen. Maar waarom ook niet de pogingen delen om net tot dat juiste beeld te komen.

Ik ben weer beginnen lezen. Het verlangen was te sterk. Ook de nood om tijd voor mezelf te maken. Het boek is geschreven door Aernout Zevenbergen, een Nederlander die in Afrika is geboren, op jonge leeftijd met zijn familie terugkeerde naar Nederland en sinds enkele jaren die roots weer is gaan opzoeken en zich momenteel in Zuid-Afrika heeft gevestigd.
Ik ben – uiteraard omwille van mijn situatie – steeds op zoek naar boeken over of door blanke vrouwen in Afrika en heb er al behoorlijk wat gevonden. Ik vind hier herkenning in, soms verduidelijking, ja zelfs moed en steun.
Toevallig (??) kwam ik enkele maanden geleden het boek van Aernout Zevenbergen tegen. Het was de titel die me trof 'Vlekken van een luipaard. Over mannen in Afrika'. Ik vond het helemaal passen in mijn boeken-reeks over Afrika, deze keer over de mannen, over de Afrikaanse mannen, door een blanke man geschreven nog wel. Ik voorzag dat ook dit boek me enige duidelijkheid zou kunnen verschaffen.

Het is zoals Zevenbergen zegt: het gaat in Afrika of over Afrika nagenoeg altijd over de vrouw, die het continent draagt zoals ik graag plaag maar meen bij mijn Afrikaanse mannelijke kennissen. Ze staat vroeg op, zorgt voor de kinderen, het eten, ja zelfs het inkomen wanneer de man werkloos is, ze is een kei in het bedrijven van microhandeltjes en mocht ze de middelen hebben zou dit veel verder kunnen gaan. Als je het mij vraagt zijn Afrikaanse vrouwen de enige Afrikanen die slagen in enig zinvol geldbeheer. En inderdaad: waar blijft de man? Reden genoeg vond Zevenbergen om er een boek over te schrijven en gelijk heeft hij. Hij haalt voorlopig vooral voorbeelden aan over de zuidelijke helft van Afrika waarvan aspecten zeker herkenbaar zijn: grote werkloosheid, Westerse levensvisies (individualisme, materialisme) en familiebeelden (het gezin als hoeksteen van de maatschappij) die de traditioneel Afrikaanse verdringen: de man die leiding had over het land, het dorp, de familie, de vrouw, de kinderen valt beetje bij beetje - op sommige plaatsen misschien wel met een harde bonk - van zijn troon en zoekt troost in alcohol, zoekt redding in misdaad, uit frustratie door aggresie...
Ik zucht wel eens bij de toestanden die ik dagelijks waarneem in Mali, maar het zijn de wilde verhalen uit Zuid-Afrika en omstreken die in het Westen een beeld ophangen van verdoemnis. En het is hoogstwaarschijnlijk helemaal niet overroepen.
Bij het lezen van het boek heb ik me al verschillende malen gelukkig geprezen in Mali te leven, een paradijsje in Afrika, een rustig oord. Misschien is dat van dat paradijsje wat ironisch want ook hier is de man Afrikaans.

Daarom dit beeld, dat ik dagelijks tientallen keren zie als ik onze deur uitga: Afrikaanse mannen op een bankje onder de mangobomen die thee maken, een Afrikaanse oerbeeld, lessen voor mij in het niets doen, ze filosoferen over niets en over alles, ze maken plannen voor de toekomst, ze vertellen verhalen van nu en veel vroeger, en ze lachen, altijd veel lachen...

Electriciteit

Eindelijk is er beeldmateriaal.
Dit is het beeld dat ik zie wanneer ik onze deur uitstap recht naar de rivier toe: ik kan er jammer genoeg geen andere foto van pakweg eing augustus vorig jaar naast zetten want dan zou onmiddellijk opvallen hoe laag de rivier nu staat! Op het hoogtepunt van het regenseizoen komt het water tot aan de boom hier links op de foto. Wanneer je dichterbij komt zie je ook de strepen die het water heeft achtergelaten op de pijlers van de brug.
Het gaat niet goed met het regenseizoen, of beter het gaat niet goed met het begin van het regenseizoen, want er is hoop. Het kan nog altijd keren. Sinds ik ben aangekomen, nu een tiental dagen heeft het slechts één enkele keer hevig geregend.
Er zijn natuurlijk vele gevolgen aan dit tekort aan water. Gelukkig nog niet merkbaar aan de kraan maar wel aan de electriciteit. Er is te weinig water voor de stuwdammen, bijgevolg te weinig electriciteit dus overdag wordt die afgesloten. Noodrantsoen. Gisteren geen electriciteit van 7 u 's morgens tot ongeveer 18 u. Sinds ik ben aangekomen zitten we elke dag minimaal 6 uur zonder stroom.

Behalve vandaag: tijd om massa's mails in te halen en tijd om mijn eerste foto te publiceren

gewoon terug in Mali

Deze keer lijkt het of we heel lang zijn weggeweest. Mogelijk voelde het weg zijn 'wegger' dan anders daar Van deze keer niet meegekomen is. Des te sterker verlangde ik naar de terugkeer.

Terugkomen is altijd anders, wat blijft is de geur: de verslavende geur van Afrika. Ik ruik hem hier nu thuis ook en meende dat voordien niet te doen. Waarschijnlijk nestelt hij zich na een tijdje in mijn neusvleugels en heb ik afstand nodig om hem hier nu weer sterker te ruiken.
Bovendien is het momenteel ook het begin van het regenseizoen wat de geuren nog versterkt, bijvoorbeeld van de eucalyptusbomen in onze achtertuin: als de wind na de regen goed zit waait een heerlijk fris-ruikende bries bij ons binnen.
En als toemaatje tik ik deze letters met tropische muziek op de achtergrond, komende van een concert in het Palais de la Culture aan de overkant van de straat. Ook alsof het uit onze achtertuin komt.
Een boeiende achtertuin hebben wij : de plaats ook waar ik droom van een groot zwembad…

Ik ben blij terug thuis te zijn. Niet overweldigend zoals vorige keren, misschien wordt het ‘gewoon’, geen keuzes meer hoeven te maken, geen twijfels, gewoon thuis komen.

last but not least

De zee in Mali ontdekt, een paradijsje aan het meer van Selingué.
Het eerste volledige Tounga-seizoen gevierd, een schaap geslacht voor al onze medewerkers en gidsen.
Een nacht in het vliegtuig gezeten, via Tripoli weer even in België beland.

Een vakantie, een feest, een reis.
Het seizoen is afgesloten. We kijken uit naar de start van het volgende ...

Jackie

De eerste maanden in Afrika is alles fantastisch: Afrikanen lachen veel, zijn niet gestresst, leven dichter bij de natuur, zijn echt en wat nog. Na enkele jaren keert dat om en wordt het soms moeilijk om nog de voorzijde van de medaille te zien: Afrikanen hebben geen discipline, kunnen niet met geld om, doen nooit wat ze zeggen en wat nog.
En dan plots zie je weer die prachtige kant. Of beter na nog een tijd splijt de medaille zich in twee en zie je voor- en achterzijde naast mekaar, op weg naar de realiteit...

We hadden een tweetal maanden Jackie, een ver familielid van Van, op bezoek. Van en Jackie hebben hun jonge kinderjaren samen doorgebracht, ergens in de brousse. Jackie heeft geen moeder meer, geen vader, geen broers of zussen, wel een vrouw en drie kinderen met wie hij wat verderop nog steeds in de brousse leeft.
Zoals vele 'broussards' komt Jackie kijken of er geen werk te vinden is in Bamako. Ik weet zeker dat we dat voor hem vinden, of beter creëren. Van heeft al een fantastisch plan waarover mogelijk later meer.
Dus Jackie op prospectie naar Bamako. Zoals dat gaat in Mali. Op een dag staat Jackie daar en blijft, zonder een woord, zonder een vraag. En op een dag gaat Jackie weer, zondag was dat, terug naar de brousse om het regenseizoen voor te bereiden, een drukke tijd waarin van vroeg tot laat het land wordt bewerkt.
Jackie is gekomen met een klein zakje en met twee immens grote tassen vertrokken. Werkelijk iedereen heeft gegeven, naar eigen vermogen: de ene wat broeken, de andere kledij voor zijn vrouw, de ene wat kleingeld, de andere een paar schoenen.

Het wordt wel eens gezegd dat mensen die weinig hebben het meeste geven, het is een cliché dat je maar neemt voor wat het waard is. De spontaneïteit waarmee aan Jackie gegeven werd, ontroerde me zeer.

dolce far niente

Ik had geen slechter moment kunnen bedenken om te beginnen met bloggen: het einde van het seizoen. Van interculturele ontmoetingen geen sprake meer. Hoewel, in dit soort gezin is een dergelijke uitspraak beter niet gezegd. Ik had het trouwens gisteren met Van over Westerse vrouwen, niet dat ik er zo veel ken hier in Bamako dus mezelf incluis, die er niet in slagen zich het Afrikaanse tempo eigen te maken. Ik sprak ook over N'Yélé die enkele weken terug een nichtje op bezoek had die toen vakantie had maar N'Yélé niet. Uren kon zij op de zetel liggen wachten, niets doen, tot N'Yélé terug van school kwam. Ik dacht bij mezelf: mocht N'Yélé dit gedrag vertonen zou ik haar vragen of ze zich niet lekker voelt.
We (ja, ik zit nog in het blanke kamp) sturen onze kinderen van de school naar de tekenles naar de muziekles naar de theaterles en 's zondags naar het dierenpark. Van zegt dat zijn ouders hem aanmaanden om te komen zitten, om niets te doen, het was veel te warm.
En beeld je nu de gevolgen hiervan in, voor een multicultureel gezin...

Nog over interculturele ontmoetingen: na een vol jaar wil ik hier eigenlijk voorlopig geen blanke meer zien binnenkomen. We gaan er even tussenuit en beginnen eind juni met frisse moed.